Yavaşlayan bir bilgisayar çoğu zaman ücretsiz adımlarla hızlanır: düzgün yeniden başlatma, açılışta çalışan uygulamaları azaltma, disk alanı açma, tarayıcıyı toparlama ve zararlı yazılım taraması. Bunlar Windows ve Mac’te çalışır, sıfırdan kurulum gerektirmez. Hâlâ yavaşsa sorun genellikle eski donanımdır; en büyük farkı SSD veya daha fazla bellek yaratır.
Doğru yeniden başlatma, sonra kim yavaşlatıyor?
Kapağı kapatmak yeniden başlatma değildir. Tam yeniden başlatma belleği ve takılan işlemleri temizler.
- Windows: Ctrl+Shift+Esc ile Görev Yöneticisi’ni açın, İşlemler sekmesinde CPU, Bellek ve Disk sütunlarına göre sıralayın.
- Mac: Etkinlik Monitörü’nü açın (Uygulamalar > Araçlar). Bellek Basıncı grafiği sarı veya kırmızıysa bellek yetersizdir.
Tepedeki tek bir uygulama veya bir tarayıcı sekmesi sorunluysa kapatmak yeterli olabilir.
Başlangıç uygulamalarını azaltın
Açılışta başlayan her uygulama başlatmayı uzatır ve bellek tüketir. Güncelleyiciler, mağaza başlatıcıları ve yazıcı araçlarını kapatın. Güvenlik yazılımı ve gerekli sürücüler kalsın.
- Windows: Görev Yöneticisi > Başlangıç uygulamaları (Windows 10’da Başlangıç sekmesi) > sağ tık > Devre dışı bırak.
- Mac: Apple menüsü > Sistem Ayarları > Genel > Giriş Öğeleri ve Uzantılar.
Disk alanı açın
Neredeyse dolu bir disk her şeyi yavaşlatır; sistemin geçici dosyalar için boş alana ihtiyacı vardır. Kaba bir kural olarak diskin yaklaşık yüzde 10–15’ini boş tutun.
- Windows: Ayarlar > Sistem > Depolama > Depolama Algılayıcısı. Aylardır açmadığınız programları kaldırın.
- Mac: Sistem Ayarları > Genel > Depolama’daki önerileri uygulayın.
Saklamak istediğiniz büyük dosyaları harici diske veya buluta taşıyın (yedekleme için telefon yedekleme rehberine bakın; ilke aynıdır, ayrıca silinen fotoğrafları geri getirme yazısı da işinize yarayabilir).
Tarayıcıyı toparlayın
Çok fazla sekme ve eklenti sık görülen bir sebeptir. Sekmeleri kapatın, ihtiyacınız olmayan eklentileri kaldırın ve tarayıcıyı güncelleyin.
Zararlı yazılım taraması
Windows’ta Windows Güvenliği ile tam tarama yapın. Kendi kurmadığınız programları kaldırın. Yazılımı yalnızca resmi kaynaklardan indirin.
Güncellemeler
Sistem ve sürücü güncellemeleri hataları ve performans sorunlarını giderir. Kurduktan sonra yeniden başlatın.
Donanım ne zaman sorun?
| Belirti | Olası çözüm |
|---|---|
| Temizliğe rağmen açılış çok uzun; bilgisayar klasik sabit diskli | SSD takın |
| Bellek basıncı sürekli yüksek | Mümkünse daha fazla bellek |
| Bilgisayar çok eski | Yenisini düşünün |
Her bilgisayar yükseltilemez; üreticiye sorun. Telefon yavaşsa telefon ısınması yazısındaki ısı ve şarj ipuçlarına da bakın.
Sık görülen sebepler
- Aynı anda çok fazla program, özellikle çok sekmeli tarayıcılar.
- Eski sürücüler veya eksik güncellemeler.
- Disk dolu.
- Isınma: Fandaki toz veya yumuşak zemin performansı düşürür. Bilgisayarı sert ve düz bir yüzeye koyun.
- İstenmeyen programlar veya zararlı yazılım.
Yeni bilgisayar ne zaman mantıklı?
Bilgisayar birkaç yıllıksa, belleği azsa, SSD yoksa ve yükseltilemiyorsa, yeni bir cihaz ek onarımlardan daha ekonomik olabilir. Her durumda önce verilerinizi yedekleyin.
Menü adları ve seçenekler modele, yazılım sürümüne ve operatöre göre değişir. Cihazınız için üreticinin resmî destek sayfasına bakın.
Sık sorulan sorular
Bilgisayarım neden zamanla yavaşlıyor?
Başlangıç uygulamaları, dolu disk, aşırı yüklü tarayıcı veya zararlı yazılım yaygın sebeplerdir; eski donanım da etkili olur.
Windows’u yeniden kurmak işe yarar mı?
Yarayabilir ama zahmetlidir. Önce basit adımları deneyin ve verilerinizi yedekleyin.
SSD almaya değer mi?
Bilgisayarınızda klasik sabit disk varsa SSD genellikle en etkili yükseltmedir. Takılıp takılamayacağı modele bağlıdır.
Diskte ne kadar boş alan olmalı?
Kaba bir kural olarak yaklaşık yüzde 10–15.
Kaynaklar: Microsoft Destek (İngilizce): Windows’ta bilgisayar performansını iyileştirme ipuçları · Apple Destek: Mac’te depolama alanı açma · Apple Destek: Mac’te oturum açınca öğeleri otomatik açma · Apple Destek: Etkinlik Monitörü Kullanma Kılavuzu
